Thời gian gần đây mình được nhiều chị em hỏi: "Giờ muốn kiếm tiền online thì làm thế nào?". Câu này mà chat trong 1–2 câu thì không nói hết được. Thế nên mình viết ở đây để chị em đọc, tham khảo và tự rút ra đáp án cho bản thân mình.
Những gì trong bài là quá trình mình ngụp lặn tìm hiểu các hình thức kiếm tiền online. Mình đọc báo cáo trong nước và nước ngoài, đọc văn bản thuế, đọc điều khoản của từng nền tảng, rồi tự đặt luận điểm, tự phản biện qua nhiều vòng. Có những hình thức mới, chưa đủ dữ liệu hay cơ sở, thì mình không dám nói. Các hình thức dưới đây đều đã hoạt động ổn định và có nhiều chị em đang làm. Mình chia sẻ để những ai lâu không tham gia thị trường này có được một bức tranh tổng quát.
Hy vọng bài có ích cho bạn.
Lưu ý trước khi đọc. Đây không phải tư vấn pháp lý, thuế, tài chính và không phải cam kết thu nhập. Chính sách nền tảng, điều kiện tham gia, hoa hồng, chương trình thưởng và quy định thuế thay đổi theo thời điểm, quốc gia và từng tài khoản. Bài chỉ đưa những cách làm chính thống, minh bạch, đúng điều khoản và pháp luật. Những "kèo" vùng xám được nhắc đến chỉ để nhận diện rủi ro, không phải hướng dẫn thực hiện. Thông tin nào chưa đúng hoặc đã cũ, mong mọi người hoan hỷ góp ý kèm nguồn.
Nếu bạn chỉ cần trả lời câu "trong 30 ngày tới tôi làm gì ra tiền": cách thứ nhất là đi tìm việc ở những nơi tuyển dụng uy tín như Job vui hoặc HTXCE. Cách thứ hai là chơi thử trò chơi trong công cụ mình làm ở cuối bài. Làm xong mình không dám hứa là bạn đỡ hoang mang, nhiều khi xem kết quả còn hoang mang hơn, nhưng rối thì có đỡ nha. Và bắt đúng bệnh là có thuốc chữa. Thế nên cứ thoải mái lên, đường còn dài, từ từ mà làm thôi.
Cả bài này bàn về chuyện một cá nhân tự kinh doanh trên mạng: tự tìm khách, tự bán, tự chịu lời lỗ. Còn một con đường khác đỡ cực hơn mà nhiều người quên: đi làm online, có lương. Bạn vẫn làm qua mạng, nhưng có công ty trả lương đều, ít phải lo tìm khách. Đổi lại là phải theo giờ giấc, chỉ tiêu và quy định của công ty. Mình liệt kê sơ sơ để mọi người biết là có:
Mấy điều nên nhớ khi tìm việc kiểu này. Nhiều tin "remote toàn cầu" thật ra chỉ nhận người ở một số nước, nên đọc kỹ trước khi nộp. Việc thật thì công ty trả tiền cho bạn, không bắt bạn đóng phí, mua gói hay nạp tiền trước. Tìm ở các trang tuyển dụng có tiếng và tra tên công ty trước khi gửi giấy tờ. Đi làm có lương thì thuế thường do công ty khấu trừ, đỡ phải tự lo hơn nhiều so với tự kinh doanh.
Từ đây trở xuống, bài chỉ nói về con đường tự kinh doanh.
Bài có nhiều từ của dân trong nghề. Bạn đọc lướt phần này trước, gặp từ lạ thì quay lại tra.
Nói dễ thì không có gì dễ cả. Nhưng nếu hỏi có cửa làm không, câu trả lời là có.
Thương mại điện tử Việt Nam 6 tháng đầu năm 2026 đạt 291,6 nghìn tỷ đồng trên 4 sàn lớn, tăng 44% so với cùng kỳ (Metric). Ở Mỹ, tiền chi cho affiliate tăng từ 9,1 tỷ USD năm 2021 lên 13,62 tỷ USD năm 2024 (Performance Marketing Association). Tiền có thật, người mua có thật.
Nhưng tiền của cả ngành không phải tiền của từng người. Câu hỏi đúng không phải "làm online có ổn không", mà là "với hoàn cảnh của mình, cửa nào là cửa của mình".
Và có một thay đổi lớn cần hiểu trước. Năm 2026, kiếm tiền online không còn giống hình dung cũ "có máy tính, có mạng là kiếm được tiền". Bức tranh bây giờ là:
Đừng cố nhớ 20–30 cái tên nền tảng, chương trình. Hãy nhớ 6 bản chất. Đây là cách mình tự chia cho dễ nhớ, không phải bảng phân loại chuẩn của ngành. Phần lớn cách kiếm tiền online xếp được vào một trong 6 nhóm này, có cách nằm ở hai ba nhóm cùng lúc, ví dụ làm KOC vừa là bán nội dung vừa là bán khả năng tiếp cận.
Bán sản phẩm. Bạn có hàng hóa hoặc sản phẩm số, tìm người cần, bán, nhận phần chênh lệch. Cần có sản phẩm, có khách và vận hành được.
Bán kỹ năng. Bạn làm được một việc, người khác trả tiền để bạn làm: viết, thiết kế, dựng video, nghiên cứu, dịch, chạy quảng cáo, tư vấn, vận hành. Đây thường là đường ngắn nhất để có đồng tiền đầu tiên khi chưa có người theo dõi.
Bán nội dung, khả năng sáng tạo. Nhãn hàng trả tiền cho nội dung bạn làm ra: video review, UGC (video quay như người dùng thật để nhãn hàng đăng hoặc chạy quảng cáo), ảnh, livestream.
Bán khả năng tiếp cận. Bạn có người xem, có cộng đồng. Nhãn hàng hoặc nền tảng trả tiền để tiếp cận họ: KOC, booking, nội dung tài trợ, tiền từ nền tảng theo lượt xem.
Bán giao dịch. Bạn không cần sở hữu sản phẩm. Bạn giúp sản phẩm gặp đúng người và nhận hoa hồng: Shopee Affiliate, TikTok Shop, Facebook và Instagram kết nối Shopee, YouTube Shopping, các mạng affiliate quốc tế.
Bán hệ thống. Bạn giúp người khác tiết kiệm thời gian bằng quy trình, tự động hóa, AI agent (trợ lý AI tự làm một chuỗi việc). Đây là lúc kiếm tiền online bắt đầu thành kinh doanh nhỏ.
Và kinh nghiệm. Công cụ, AI có thể giúp chúng ta làm nhanh hơn, còn kinh nghiệm giúp ta nhìn sâu hơn vào rủi ro và cơ hội. Nên nếu hỏi có ai trả tiền cho kinh nghiệm của mình không, thì mình nghĩ chắc chắn là có. Một điều nữa mình học được: chia nhỏ một kỹ năng và cố gắng làm thật giỏi trong một vùng đó. Không cần giỏi tất cả, chỉ cần một vũ khí duy nhất, đào sâu cho tới khi thành người giỏi nhất trong vùng ấy, là đã có khả năng ra tiền rồi. Tất nhiên đó là câu chuyện dài hơi. Trong bài này mình tạm bàn những cơ hội chúng ta có thể tận dụng để có tiền trước đã.
Muốn hiểu một cách kiếm tiền, hãy vẽ dòng tiền của nó. Ví dụ với affiliate: nhà bán → sàn → nội dung của bạn → người mua mua trên sàn → hoa hồng sau đối soát. Với UGC: nhãn hàng cần video → bạn quay, dựng → nhãn hàng trả phí làm và phí được dùng video. Rồi hỏi tiếp: tiền được ghi nhận khi nào, khi nào về tài khoản, cần bao nhiêu giao dịch, rủi ro mất tiền nằm ở khâu nào.
Cách nền tảng vận hành và hỗ trợ ảnh hưởng trực tiếp đến tiền của chúng ta. Có 4 chuyện khác nhau mà người mới hay gộp làm một: được vào chương trình, được bật tính năng, giữ được quyền, và nhận được tiền.
Shopee Affiliate. Đây là cửa dễ vào nhất, chỉ cần tài khoản Shopee chính chủ. Vào rồi thì bạn có nhiều cách để kiếm hoa hồng:
Còn chuyện tiền về tay, có 3 điều nên biết. Một là hoa hồng phải qua đối soát mới thành tiền, và có thể bị trừ ngược khi khách trả hàng. Hai là từ ngày 01/10/2026, nếu bạn làm với tư cách cá nhân hoặc hộ kinh doanh, Shopee giữ lại 10% hoa hồng để nộp thuế thay bạn (5% thuế GTGT và 5% thuế TNCN). Nếu bạn làm dưới dạng công ty thì không áp dụng cách này. Ba là nhiều nguồn có nhắc thêm phí dịch vụ 0,98%. Con số chính xác của bạn nằm trong bảng đối soát và chứng từ khấu trừ, nên mở ra xem là chắc nhất.
Shopee Video. Muốn gắn giỏ hàng trên video với tư cách người làm affiliate, theo hướng dẫn hiện hành cần khoảng 5 video tự làm đăng trong 30 ngày, còn hiển thị, đã xác minh danh tính. Sản phẩm gắn phải khớp với video, sai là có thể bị gỡ giỏ. Người bán thì gắn được sản phẩm của chính shop mình.
Facebook × Shopee. Đây không còn là kiểu tự chép link Shopee rồi đăng lên Facebook nữa, mà là chương trình hợp tác chính thức. Trên Facebook có Affiliate Hub để liên kết tài khoản, tìm và gắn sản phẩm, xem hiệu quả. Gắn được vào video, Reels, bài chữ và ảnh, hiện mỗi bài hiển thị một sản phẩm. Điều kiện: đủ 18 tuổi, có trang hoặc trang cá nhân chuyên nghiệp. Đường vào: Bảng điều khiển chuyên nghiệp → Kiếm tiền → Affiliate Partnerships.
Instagram × Shopee. Mở tại Việt Nam từ ngày 06/07/2026. Điều kiện theo trang trợ giúp Shopee Việt Nam: trên 1.000 người theo dõi, đủ 18 tuổi, tài khoản chuyên nghiệp và công khai, không có lịch sử vi phạm. Mỗi Reels gắn tối đa 30 sản phẩm, mỗi bài Feed tối đa 20, gắn được cả bài cũ. Chương trình này không biến link Amazon hay LTK thành giỏ hàng Instagram.
Các chương trình hỗ trợ nhà sáng tạo. Trên trang Shopee Affiliate có mục "Quảng cáo cùng KOL", chương trình Shopee KOL Booking (nhà sáng tạo làm nội dung về sản phẩm, nhãn hàng theo thông điệp Shopee đề xuất) và KOL Livestream. Shopee hỗ trợ cả việc chạy quảng cáo cho nội dung của nhà sáng tạo, và hỗ trợ sản phẩm của nhãn hàng để nhà sáng tạo làm nội dung.
Ghi rõ nội dung được tài trợ. Nội dung có nhận hoa hồng hay quyền lợi thì Shopee yêu cầu công khai, ví dụ dùng hashtag #sponsoredcontent và đặt ở chỗ người xem nhìn thấy được.
Shopee cũng có các kênh hỗ trợ chính thức cho người làm affiliate như nhóm Facebook, fanpage, Zalo và Affiliate Academy. Đây là nơi cập nhật chính sách đáng tin nhất.
TikTok có ít nhất 3 đường tiền khác nhau, đừng gộp làm một.
TikTok Shop Affiliate. Bán hàng bằng nội dung, nhận hoa hồng qua video và LIVE. Cần từ 1.000 người theo dõi, đủ 18 tuổi. Từ ngày 01/07/2026, nhà sáng tạo ở Việt Nam phải xác minh danh tính bằng CCCD gắn chip khi được yêu cầu.
Link-Share Only. Dành cho tài khoản chưa có người theo dõi. Theo hướng dẫn về quyền thương mại điện tử của TikTok Shop Việt Nam, loại tài khoản này không cần số người theo dõi tối thiểu. Bạn được vào Affiliate Center, thêm sản phẩm vào phần trưng bày để lấy link chia sẻ, và xem thu nhập trong Creator Center. Nhưng tài khoản Link-Share Only không nhận hoa hồng từ video ngắn và LIVE, và phần trưng bày sản phẩm bị ẩn với người xem. Tức là bạn chỉ kiếm được hoa hồng khi người mua bấm vào link bạn chia sẻ ở nơi khác. Đây là cửa cho người mới chưa có kênh.
TikTok One. Đây là chuyện khác hẳn: bán năng lực sáng tạo và khả năng hợp tác. Không chỉ có nhãn hàng, mà các sàn, nền tảng và nhãn lớn cũng đặt dự án ở đây, gồm cả sản xuất video được tài trợ. Bạn có thể nhận lời mời trực tiếp, ứng tuyển dự án mở, hoặc vào bằng link mời. Tiền có thể là phí cố định hoặc chia doanh thu tùy dự án, và nhãn hàng có thể đưa nội dung của bạn vào chạy quảng cáo. Điều kiện đăng ký TikTok One, điều kiện từng dự án, và việc được nhãn hàng chọn là ba chuyện khác nhau. Đăng ký cần đủ 18 tuổi, tài khoản tốt. Dự án thường từ 1.000 người theo dõi, mỗi dự án có điều kiện riêng. Trang hỗ trợ chung của TikTok lại ghi mốc cao hơn. Vậy nên đừng biến một con số thành "luật TikTok One".
YouTube Shopping Affiliate. Việt Nam có trong danh sách thị trường được hỗ trợ, hợp tác với Shopee. Kênh phải ở trong Chương trình Đối tác và đạt ngưỡng người đăng ký của chương trình (các nguồn đang ghi khác nhau, 500 hoặc 10.000, nên xem trực tiếp trong YouTube Studio). Theo điều khoản được các trang chuyên ngành dẫn lại, link do YouTube Shopping cấp không được mang ra ngoài YouTube; muốn gắn link ở nơi khác thì dùng link lấy từ Shopee Affiliate của bạn. YouTube còn có hình thức cho nhãn hàng dùng video mua sắm của bạn để chạy quảng cáo, bạn nhận hoa hồng từ giao dịch quảng cáo tạo ra. Mình có nghe nói về chương trình thưởng cho video được nhãn hàng chọn chạy quảng cáo trong giai đoạn 22/8–31/10/2026, nghe đâu khoảng 5 triệu đồng mỗi video. Mình chỉ nghe nói thôi vì chưa vào sân chơi này; trang chính thức bằng tiếng Anh thì ghi dành cho người ở Mỹ và phải được mời qua email.
YouTube chia doanh thu quảng cáo. Cần 1.000 người đăng ký và 4.000 giờ xem trong 12 tháng, hoặc 10 triệu lượt xem Shorts trong 90 ngày. Từ tháng 7/2025, nội dung rập khuôn hàng loạt không được kiếm tiền.
Facebook có hai đường tiền khác nhau. Một là affiliate qua Shopee như trên. Hai là Facebook Content Monetization: Meta trả tiền cho Reels, video dài, Stories, ảnh và bài chữ đủ điều kiện. Chương trình chủ yếu theo lời mời hoặc đăng ký quan tâm, có các chỉ số như lượt xem đủ điều kiện và mức thu nhập trên 1.000 lượt xem. Meta năm 2026 nói rõ ưu tiên nội dung gốc, giảm phân phối nội dung sao chép. Ngoài ra Meta có chương trình Creator Fast Track dành cho nhà sáng tạo đã có lượng người theo dõi lớn ở nền tảng khác.
Từ đây có một điều đáng nghĩ: một người làm nội dung không nhất thiết kiếm tiền từ chính sản phẩm mình bán. Có thể là nội dung → lượt xem → nền tảng trả tiền. Có thể là nội dung → bấm sản phẩm → hoa hồng. Có thể là nội dung → nhãn hàng → booking. Hoặc kết hợp tất cả.
Threads không có chương trình chia tiền trực tiếp, không có giỏ hàng. Hồ sơ gắn được 5 link. Theo trải nghiệm của mình và nhiều chị em, gắn link trên Threads không bị giảm tương tác như một số nền tảng khác. Trên này cũng có rất nhiều chị em đang khởi nghiệp, bán hàng, tìm khách. Mình xếp Threads vào nhóm kênh để thử ý tưởng, tìm khách và xây quan hệ. Có điều nhiều tim chưa phải bằng chứng có người mua. Mình cũng đang tìm hiểu, bạn nào rành Threads thì chia sẻ thêm giúp mình.
"Đăng ký được" khác "kiếm được tiền". Amazon có chương trình Associates riêng cho từng thị trường, cần 3 đơn hợp lệ trong 180 ngày đầu, cấm cashback và cấm tự mua. Etsy dùng được bằng danh tính Việt Nam, tiền về ngân hàng Việt Nam, phí 0,20 USD mỗi lần đăng sản phẩm và 6,5% phí giao dịch. Upwork, Fiverr đăng ký bằng giấy tờ Việt Nam, Fiverr giữ 20% mỗi đơn. Stripe và Shopify Payments chưa hỗ trợ người ở Việt Nam.
Trước khi làm một chương trình nước ngoài, hỏi: người ở Việt Nam có đăng ký được không, người xem từ đâu thì được tính, khách ở thị trường nào, trả tiền bằng gì, thuế ở đâu, nội dung cần ngôn ngữ gì, có cần pháp nhân hay địa chỉ địa phương không.
Và đừng thuê, mượn danh tính hay địa chỉ nước ngoài để lách. Tài khoản có thể qua được bước mở nhưng hỏng ở bước xác minh hoặc nhận tiền. Khi đó tiền bị giữ, mà bạn không có quyền kháng cáo vì tài khoản không đứng tên mình.
"Affiliate không cần vốn." Đúng là không cần tiền, nhưng trả bằng thời gian. Một đơn 500.000 đồng, hoa hồng 8% thì được 40.000 đồng trước thuế phí. Muốn có 5 triệu đồng mỗi tháng cần khoảng 125 đơn được duyệt. Nếu cứ 100 lượt bấm ra 2 đơn và 100 lượt xem ra 2 lượt bấm, thì 125 đơn cần khoảng 6.250 lượt bấm và 312.500 lượt xem. Đây không phải dự báo, mà là để thấy quy mô công việc.
"Cứ đăng thật nhiều video là ra đơn." Như mình được biết, có chị em lập kênh TikTok mỗi ngày ra cả chục video, video nào cũng na ná nhau. Kiểu này chắc mọi người vẫn có tiền, còn bao nhiêu thì mình không chắc. Làm số lượng để thử thị trường thì được. Nhưng làm số lượng mà video nào cũng giống video nào thì khả năng cao khó nhận được booking hay quảng cáo từ nhãn hàng, từ TikTok, YouTube không trả tiền và Meta giảm phân phối.
"Phải có 1.000 follow mới làm được." Chỉ đúng một phần. Link Shopee, Link-Share Only của TikTok, bán dịch vụ, UGC đều không cần.
"Người ta khoe mấy trăm triệu một tháng." Hãy hỏi ảnh chụp cái gì: doanh số, hoa hồng ước tính hay tiền đã về sau chi phí và thuế. Năm 2024 báo chí đưa tin một người làm affiliate Shopee nhận thù lao hơn 20 tỷ đồng, sau chi phí còn khoảng 1,8 tỷ đồng, đến lúc quyết toán thì nợ thuế khoảng 5,1 tỷ đồng.
"Làm cho nước ngoài, kiếm đô mới sướng." Có cửa nhưng hẹp, như phần quốc tế ở trên.
"Giờ AI làm hết rồi." AI làm phần phổ thông rất tốt. Thứ AI chưa thay được là trải nghiệm thật, phán đoán từ nghề và trách nhiệm với kết quả. Một khảo sát ở Mỹ tháng 5/2026 cho thấy 79% chủ doanh nghiệp nhỏ biết AI agent nhưng chỉ 16% đã dùng. Khoảng trống đó là cơ hội, nhưng lợi thế "biết dùng công cụ sớm" sẽ mất dần khi ai cũng biết. Lợi thế bền nằm ở hiểu nghề, có quy trình tốt và có quan hệ khách hàng.
Thầy Mai Xuân Đạt có hệ thống khóa AI agent (Agent Boss): khóa cho chủ doanh nghiệp, trưởng nhóm và nhân viên từng vị trí (hành chính, nhân sự, kế toán, marketing, sales), kèm 2 bài nhập môn miễn phí 20 phút. Mình gom lại một trang, ghi rõ khóa nào dành cho ai, học xong làm được gì, ai chưa nên mua.
Mấy tuần nay mình thấy một loạt anh chị em vội bỏ Shopee sau khi nhận thông báo khấu trừ thuế từ ngày 01/10/2026 (5% GTGT và 5% TNCN với đối tác là cá nhân, cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh). Trước khi bỏ, nên biết thêm mấy điều:
Và mình nghĩ nên nhìn rộng hơn một chút. Kiếm tiền online, affiliate là ngành nghề mới. Nhà nước cũng đang dần xây khung pháp luật và biểu thuế cho nó. Dù gì thì chúng ta cũng nên làm trên tinh thần thượng tôn pháp luật. Bạn có hủy tài khoản thì các khoản thu nhập trước đó cũng đâu trốn được nghĩa vụ thuế, có khi lại làm cho mình khó đối soát, khó tra cứu hơn mà thôi.
Thế nên thay vì bỏ chạy, mình nghĩ nên lưu đủ chứng từ, tìm hiểu nghĩa vụ của mình, hỏi cơ quan thuế khi chưa rõ, rồi mới tính chuyện ở hay đi dựa trên tiền về thật.
Người mới thường nghĩ: cần khách thì phải chạy quảng cáo. Không hẳn. Giữa nền tảng và tiền còn một tầng rất lớn là cộng đồng.
Cộng đồng có 5 vai trò: nơi học chính sách và kỹ năng, nơi tìm cơ hội (dự án, việc, nhãn hàng), nơi tìm khách, nơi tìm đối tác, và nơi kiểm chứng nhu cầu, tức là xem người thật đang hỏi gì.
Có mấy loại cộng đồng:
Một ví dụ đường đi: vào nhóm chủ shop → thấy nhiều người than "không biết làm video" → nhận ra điều lặp lại → tạo gói UGC → đề nghị làm thử 1 video → khách trả tiền → chuyển sang gói tháng. Sự chú ý ở đây không cần là của hàng chục nghìn người theo dõi.
Phân biệt tín hiệu: 50 người hỏi "làm sao dựng video nhanh" chưa chắc là cơ hội bán. Nhưng 10 chủ shop hỏi "có ai nhận làm video sản phẩm không" là tín hiệu có người trả tiền.
Nguồn khách có thể đến từ 7 nơi: quan hệ cá nhân, cộng đồng, nội dung tự nhiên, sàn và nền tảng kết nối, tự chủ động chào, khách cũ giới thiệu, và nền tảng hay nhãn hàng tự mời. Sau 30 ngày, câu quan trọng nhất là: tiền đầu tiên của tôi đến từ đâu? Biết được điều đó mới biết nên dồn sức vào đâu, thay vì chỉ nhìn "TikTok của tôi có 50.000 view".
Nói trước là mảng này mình chưa va chạm nhiều, nên không dám nói sâu, cũng không dám khẳng định đúng sai cho từng trường hợp. Mình chỉ kể ra một số hình thức đã có cảnh báo, hoặc trái điều khoản nền tảng khá rõ, để ai đã xác định không làm thì nhận ra mà tránh.
Có một dấu hiệu chung dễ nhớ: cách kiếm tiền nào cần né điều khoản, dùng danh tính hay tài khoản người khác, tạo giao dịch giả, hoặc giấu người xem đến từ đâu, thì mình coi là rủi ro chứ không phải mẹo.
Những hình thức nên tránh: dạy chargeback, refund (mua hàng rồi khiếu nại gian dối để giữ cả hàng lẫn tiền); đặt đơn ảo, làm nhiệm vụ; tự mua qua link hoặc nhờ người quen đặt để tạo hoa hồng; nhồi cookie, lách ghi nhận đơn; thuê, mua tài khoản; tăng tương tác ảo, review giả; đăng lại nội dung người khác.
Những thứ nên hỏi kỹ trước khi tham gia: nhóm chia link, chia hoa hồng; ảnh khoe thu nhập; "kèo nội bộ".
Về nhóm chia hoa hồng: tỷ lệ chia mỗi nhóm một khác. Trước khi vào, hỏi: chia trên hoa hồng ước tính, được duyệt hay đã về tài khoản; link và tài khoản đứng tên ai; đơn bị hoàn hoặc không được ghi nhận thì ai chịu; điều khoản chương trình có cho phép cách làm này không. Nhớ rằng chia là chia trên hoa hồng: đơn 500.000 đồng, hoa hồng 8% thì cả nhóm chỉ có 40.000 đồng.
Về app, trang cashback (hoàn tiền mua sắm): hình thức này có thật. Người mua bấm qua app hoặc trang hoàn tiền rồi mới mua, app nhận hoa hồng affiliate và chia lại một phần cho người mua. Ở Việt Nam đã có trang, app làm kiểu này với đơn Shopee. Cái cần biết là mỗi chương trình affiliate có luật riêng: Amazon Associates cấm hẳn cashback, một số mạng affiliate trong khu vực cũng không nhận trang cashback chạy Shopee. Với Shopee Việt Nam, mình chưa tìm thấy điều khoản ghi rõ cho phép hay cấm, nên ai định làm app, nhóm hoàn tiền thì nên hỏi thẳng Shopee bằng văn bản trước. Còn người mua thì cứ dùng app có tên tuổi, và tránh xa nơi nào bắt nạp tiền trước rồi hứa "hoàn tiền kèm hoa hồng", vì đó là kịch bản lừa đảo đã được công an cảnh báo nhiều lần.
Về các đơn vị tuyển KOC mà chạy như đa cấp: bắt đóng phí đào tạo, mua gói sản phẩm, ký quỹ, kéo thêm người, không cho hỏi lại, hoặc ký hợp đồng mà người ký không có quyền từ chối hay rút ra. Gặp những dấu hiệu này, mình nghĩ nên dừng lại và tìm hiểu kỹ. Doanh nghiệp tuyển dụng hợp pháp không thu tiền của người ứng tuyển. Công việc thật trả tiền cho bạn, không bắt bạn trả tiền trước.
Ở Mỹ, FBI đã mở chiến dịch "Operation Chargeback" và thành viên nhóm Telegram "Noir's Luxury Refunds" đã bị kết án tù. Ở Việt Nam, gian dối chiếm đoạt tài sản có thể bị xử lý theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015.
Đừng mua thêm đồ để chứng minh mình đang làm MMO. Bắt đầu từ 3 thị trường gần nhất:
Vốn không chỉ là tiền. Có vốn tiền, vốn thời gian, vốn kỹ năng, vốn quan hệ, vốn uy tín và vốn người theo dõi. Hai người cùng làm affiliate có thể mất thời gian hoàn toàn khác nhau vì vốn khác nhau.
Tách 3 vai. Khán giả là người xem. Khách hàng là người có vấn đề cần giải quyết. Người trả tiền có khi là người khác: với affiliate là sàn hoặc nhà bán, với UGC là nhãn hàng, với dịch vụ là người duyệt ngân sách. Ba mô hình này không dùng chung một công thức tìm khách.
Đo đúng thứ cần đo: chú ý → ý định → giao dịch. 100.000 lượt xem mà không ai hỏi, không ai bấm, không có đơn thì chưa chắc là kinh doanh. 2.000 lượt xem, 15 người hỏi, 3 khách, 3 triệu đồng có khi là mô hình tốt hơn.
Không đi đường thẳng, mà đi vòng xoáy. Nhiều người hình dung kiếm tiền online như leo cầu thang: học xong thì làm, làm xong thì bán, bán xong là ổn. Thực tế giống một vòng xoáy hơn. Bạn đi một vòng nhỏ, học được một điều, rồi đi vòng tiếp theo rộng hơn. Cách nghĩ này mượn từ design thinking (tư duy thiết kế), cách các nhóm làm sản phẩm dùng để thử nhanh, sai sớm, sửa sớm.
Mỗi vòng có 5 bước:
Đi hết 5 bước thì vòng sau mở rộng ra ngoài:
Vòng nào chưa có tín hiệu thì quay vào vòng trong, đổi vấn đề hoặc đổi cách giải, rồi đi lại. Đó không phải thất bại, chỉ là thêm một vòng.
Mỗi người bước vào vòng xoáy ở một chỗ khác nhau:
Đây là cách mình hình dung để dễ tự soi, chưa phải công thức đã được kiểm chứng.
Đang tải bài tương tác…
Đi hết mỗi vòng thường có 3 kết cục: có tiền thì làm tiếp; có người quan tâm mà chưa có tiền thì sửa lời đề nghị, giá hoặc nhóm khách; không ai quan tâm thì đổi thị trường hoặc mô hình. Và đừng vội kết luận "mình không có năng khiếu", rất có thể chỉ là sai sản phẩm, sai khách hoặc sai kênh.
Biết giá sàn của mình. Giá sàn = (giờ làm thật, kể cả giờ tìm khách, trao đổi, sửa) × giá trị giờ tối thiểu + chi phí trực tiếp + phí nền tảng, thanh toán, dự phòng và thuế nếu có. Giá sàn khác giá thị trường, và khác giá trị bạn mang lại cho khách.
Khi nào nên cân nhắc kỹ. Không có ai "không được" làm affiliate. Vẫn có người ra đơn ngay từ những video đầu, nhất là khi chọn đúng ngách và đăng đều, kiểu mỗi ngày 2 video, hoặc khi được bạn bè, người quen ủng hộ những đơn đầu tiên. Có điều đơn của người quen cho mình động lực, nhưng chưa nói được người lạ có mua hay không. Nếu bạn cần tiền gấp trong vài ngày, gần như không có giờ làm nội dung, hoặc rất khó chịu khi thu nhập lên xuống, thì đừng để affiliate đứng một mình: chạy song song một việc ra tiền đều hơn, như một dịch vụ nhỏ từ kỹ năng sẵn có. Còn chuyện xây thành kinh doanh nhỏ thì nên đợi tới khi đã có khách quay lại, có quy trình và có lãi.
Càng làm lâu, kiếm tiền online càng giống vận hành một doanh nghiệp nhỏ. Mình chia thành 6 bậc:
Không phải ai cũng cần lên bậc cao nhất. Nhưng khi tiền bắt đầu chạy qua tay, các việc quản trị sẽ tự xuất hiện, và người muốn sống lâu dài bằng nghề này nên biết mình đang ở bậc nào.
Không có công thức "affiliate = X%". Hãy trả lời 6 câu: mình đang kiếm tiền với tư cách nào; khoản tiền này bản chất là tiền công hay thu nhập kinh doanh; ai trả tiền cho mình; ai đã khấu trừ, khấu trừ bao nhiêu; mình còn phải kê khai, nộp gì; mình cần lưu chứng từ nào.
Các văn bản đang áp dụng (kiểm tra ngày 24/10/2026):
Tóm lại cho dễ hiểu: nếu bạn đã đăng ký kinh doanh hoặc đăng ký thuế cho hoạt động này, khoản hoa hồng được xem là thu nhập kinh doanh. Khi đó tổng doanh thu cả năm không quá 1 tỷ đồng thì không phải nộp thuế, chỉ cần thông báo doanh thu. Nếu bạn chưa đăng ký gì, khoản tiền có thể bị xem như tiền lương, tiền công, và cách tính thuế khác hẳn. Ngưỡng 1 tỷ đồng không tự động áp dụng cho bạn. Vì vậy, ai làm đều đặn, thu nhập bắt đầu đáng kể thì nên tìm hiểu việc đăng ký hộ kinh doanh và hỏi cơ quan thuế quản lý.
Làm sao để yên tâm mà vẫn đúng luật? Mình biết đi hỏi cơ quan thuế không dễ. Nên đây là 5 việc mình tự làm được:
Phần lớn người mới thu nhập còn nhỏ. Điều quan trọng nhất không phải là tính ngay thuế suất, mà là giữ sổ và chứng từ đầy đủ từ đầu, để khi khung pháp luật rõ hơn thì mình luôn ở thế làm đúng. Phần này mình tổng hợp từ văn bản và báo chí, không phải tư vấn thuế.
Mình biết có những người đọc bài này trong lúc đang trông con, vừa bị cho nghỉ việc, vừa phải lo tiền nhà tiền học. Hết cửa rồi thì còn gì để mất nữa đâu.
Thế thì kệ, all in đi. Được thì được, chưa được thì ta làm lại.
Chỉ xin một điều: all in công sức và thời gian, còn tiền thì chỉ bỏ phần mình mất được. Đừng vay, đừng nộp phí cho ai hứa hẹn thu nhập. Cửa đúng thường không bắt bạn trả tiền để được bước vào.
Còn một cách nữa để bước vào thị trường: tự học, hoặc tham gia một khóa học. Nền tảng đổi điều kiện, đổi chính sách gần như từng tháng. Học có lớp, có cộng đồng thì mình cập nhật nhanh hơn những gì nền tảng đang cần để bắt đầu: điều kiện mở tài khoản, cách gắn link, chính sách mới, công cụ mới. Ở cạnh anh chị em đang làm thật, mình cũng dễ thấy những cơ hội mà một mình loay hoay thì khó thấy. Tự học thì rẻ nhưng dễ bỏ giữa chừng và dễ dùng phải thông tin cũ. Học có lớp thì tốn tiền nhưng mua được nhịp học, thông tin mới và người cùng đi. Chọn cách nào cũng được, miễn là chỉ bỏ số tiền mình mất được, và chọn nơi bắt mình làm ra sản phẩm thật chứ không chỉ ngồi nghe.
Những gì mình viết ở đây là để mọi người tham khảo và cân nhắc. Làm thử đôi khi là cách tốt nhất để biết mình nên làm tiếp hay dừng lại. Có điều nên thử nhỏ, đặt trước một thời hạn và một mức lỗ chấp nhận được, rồi ghi lại số liệu thật, để biết mình dừng hay đi tiếp là vì kết quả chứ không phải vì cảm giác.
Nếu đọc tới đây bạn thấy hơi nóng người, thì đừng để cảm giác đó nguội. Làm luôn một việc nhỏ trong 10 phút tới: mở công cụ ở cuối bài và trả lời 13 câu, hoặc nhắn cho một người cũ hỏi thăm xem họ đang cần gì. Làm xong thì tự gạch một dòng, tự khen mình một câu. Đi xa bắt đầu từ những lần gạch nhỏ như vậy.
Từ các nội dung trong bài này và bảng bản đồ mình thiết kế, mọi người có thể đưa cho AI (ChatGPT, Claude, Gemini…) đọc, rồi nhờ nó đào sâu xem với hoàn cảnh của mình thì làm được gì và triển khai thế nào. Ví dụ bạn dán bài vào rồi hỏi:
Mình [tuổi], đang [hoàn cảnh: trông con, vừa nghỉ việc…], có [số vốn], mỗi ngày dành được [số giờ], biết làm [kỹ năng], đang có [quan hệ, kênh, sản phẩm]. Dựa vào bài trên, hãy giúp mình: 1) chọn 1 hướng nên thử trước và giải thích vì sao; 2) chỉ ra khán giả, khách hàng, người trả tiền của hướng đó; 3) gợi ý 10 nơi cụ thể để tìm khách đầu tiên; 4) lập kế hoạch 7 ngày, mỗi ngày dưới 1 giờ; 5) nói rõ sau 30 ngày nhìn con số nào để biết nên làm tiếp hay dừng. Chỗ nào bạn không chắc thì nói là không chắc.
Nếu bạn có CV hoặc portfolio, dán kèm vào (nhớ xóa số điện thoại, địa chỉ, số giấy tờ trước khi dán). Rồi hỏi thêm:
Đây là CV/portfolio của mình. Hãy: 1) chỉ ra 3 kinh nghiệm, kỹ năng của mình có người sẵn sàng trả tiền; 2) đóng mỗi cái thành 1 gói dịch vụ nhỏ có đầu ra, thời gian và giá thử; 3) gợi ý mình nên làm thêm 3 sản phẩm mẫu nào để portfolio thuyết phục hơn; 4) viết lại phần giới thiệu bản thân trong 5 câu, nói bằng vấn đề của khách chứ không kể chức danh.
Chưa có portfolio thì nhờ AI gợi ý luôn: với kỹ năng của mình, nên làm 3 sản phẩm mẫu nào trong 1 tuần để có cái cho khách xem.
Nếu bạn chưa có vốn, chưa có sản phẩm, cũng chưa biết bắt đầu từ đâu, đừng bắt AI đoán. Hãy để nó phỏng vấn bạn:
Mình chưa có vốn, chưa có sản phẩm, chưa có kênh, mỗi ngày rảnh khoảng [số giờ]. Hãy hỏi mình lần lượt 10 câu, mỗi lần chỉ 1 câu, chờ mình trả lời rồi mới hỏi tiếp, để tìm ra: việc mình từng được người khác nhờ, khen hoặc trả tiền; thứ mình dùng thật và hiểu rõ; nhóm người mình hay nói chuyện cùng. Hỏi xong, gợi ý 3 cách kiếm tiền không cần vốn hợp với mình. Mỗi cách kèm 1 việc làm thử trong 7 ngày và cách biết là có người thật sự cần. Chỗ nào không chắc thì nói là không chắc.
Trả lời thật lòng, kể cả những thứ bạn nghĩ là "chẳng có gì đặc biệt". Nhiều khi thứ mình thấy bình thường lại là thứ người khác đang loay hoay.
AI không biết hết hoàn cảnh của bạn, và có thể nói sai về điều kiện nền tảng hay thuế. Nên dùng nó để mở rộng ý, còn quy định thì vẫn kiểm tra lại ở nguồn chính thức.
Sau khi bày hết những gì mình tìm hiểu được, mình làm một công cụ để tặng mọi người.
Công cụ này không phải thầy bói đâu nha. 4 việc làm ngày mai, kế hoạch 7 ngày, mốc ngày 30 trong công cụ không phải lời khuyên chắc chắn, cũng không phải các bước bảo đảm thành công. Nó giúp bạn khi đang lu bu đủ thứ thì ít nhất có một gợi ý để làm tiếp. Cái chính là tạo thói quen làm một việc mới, giảm bớt ngại ngần khi phải đo lường, và có những tín hiệu đầu tiên để biết mình hứng thú với cái gì, nên tìm hiểu cái gì trước, cái gì sau. Bạn trả lời 13 câu về hoàn cảnh, công cụ sẽ đưa ra thẻ quyết định (nên thử trước, thử sau, chưa nên), dòng tiền của hướng bạn chọn, lời chào mẫu theo đúng nhóm khách bạn điền, 4 việc làm ngày mai, kế hoạch 7 ngày, mốc ngày 30 và ngày 90. Công cụ còn có sổ khách để biết tiền đầu tiên đến từ đâu, sổ tuần tự chấm, và thư viện tra cứu: nền tảng, cộng đồng, vùng xám, thuế, máy tính tiền.
Link công cụ: jennie-ngo.pages.dev/ban-do/cong-cu.html
Công cụ này mọi người cứ thư giãn, chơi cho vui thôi nha. Nếu có vấn đề gì như khó dùng, khó hiểu kết quả, hay kết quả thấy chưa hợp lý, thì gửi giúp mình ở trang Hỏi đáp để mình sửa. Công cụ đang ở bản thử nghiệm. Dữ liệu bạn nhập chỉ lưu trên máy của bạn, nên mở bằng Chrome hoặc Safari và nhớ bấm sao lưu.
Nếu thấy hữu ích, mọi người tùy tâm mời mình một ly cà phê bằng mã QR ở cuối trang, hoặc góp ý giúp công cụ dùng được tới đâu ở trang Hỏi đáp, hoặc đơn giản hơn là chia sẻ cho người đang cần.
Những gì mình vô tình làm ảnh hưởng đến mọi người, mong được hoan hỷ bỏ qua. Ai húp được tô cháo tô cơm nào thì quay lại thả cho mình 1 tim là mình vui rồi.